Masha Tribukova & Theo van de Vathorst

schilderijen en beelden
expositie: 14 mei t/m 11 juli 2014

 


MASHA TREBUKOVA

Doeken met een extra huid


Masha Trebukova (1962) genoot haar opleiding aan de Moskouse kunstacademie in de tijd dat het sociaal realisme in Rusland de voorgeschreven kunstvorm was. Ze studeerde af als graficus omdat de ingewikkelde technieken die daarbij komen kijken haar fascineerden. Het jezelf niet gemakkelijk maken is ongetwijfeld een mentaliteit die met de Russische cultuur verbonden is. Toch vond Trebukova begin jaren negentig in Nederland haar nieuwe thuis.

 

Al tijdens haar studietijd was ze op zoek naar een gevoel van vrijheid. ,,Die vrijheid vond ik in de abstractie", vertelt ze in haar atelier. Hier maakt ze collageachtige schilderijen en monoprints die op zeer bewerkelijke wijze tot stand komen.,,Meestal vullen schilderen en drukken elkaar aan", vertelt ze. Ik combineer allerlei grafische technieken en gebruik vaak gedrukte materie in plaats van verf. Vooral wat je niet kan schilderen vind ik mooi." Dat laatste klinkt nogal geheimzinnig, maar wat Trebukova precies met die uitspraak bedoelt wordt duidelijk als je dicht bij haar werken staat. Pas dan ontdek je dat het niet alleen olieverf is die op het doek is aangebracht.

 

Masha Trebukova

Masha Trebukova

Foto Ernst Yperlaan

 

De verschillende structuren op haar schilderijen bereikt ze door het doek een extra huid te geven. Die huid is vaak van papier of van stof. Dat kan linnen of zijde zijn, maar ze werkt ook graag met vlieseline, een materiaal dat doorgaans wordt gebruikt om kleding te verstevigen. Een paar keer per jaar gaat ze naar de Westermarkt in Amsterdam waar ze haar vaste vlieseline-adresje heeft. Terug in haar atelier knipt en kleurt ze het en plakt ze het materiaal op het doek. ,,Het is altijd afwachten hoe het droogt en hoe de kleur uitvalt. Ik heb het resultaat niet helemaal zelf in de hand."

 

Gevoel

 

Trebukova werkt in series die zich onderscheiden door kleur, vorm, thematiek en materiaalgebruik. Als uitgangspunt gebruikt ze verhalen, herinneringen, kleuren, muziek,  teksten en beelden. ,,Ik onthoud vooral het gevoel dat ik erbij krijg. Met dat gevoel ga ik aan de gang.” Zo werkt ze al jaren aan een Bijbels project waarbij ze gebeurtenissen uit het Oude Testament vertaalt in vrije bewegingen. Toch zijn in de zwart-wit monoprints op papier ook wel figuratieve elementen te ontdekken. Zoals we een put kunnen waarnemen in ‘Jozef en zijn broers’. In ‘De ladder van Jacob’ suggereren twee diagonalen een trap die aarde en hemel verbindt. ,,Hoewel je niet op zoek moet willen gaan naar het plaatje, maar naar het gevoel”, benadrukt de kunstenares die ook een kleurrijke interpretatie maakte van de tuin van Eden, waarbij je de lichtblauwe vlakken als stromende rivieren kunt zien.

 

 

Bridge van Masha Trebukova

‘Bridge’

200x390 cm, gemengde techniek/doek

 

Fresco op papier

 

De grafische techniek zorgt ervoor dat de werken sterk doen denken aan muurschilderingen of soms aan gebrandschilderde ramen. Trebukova: ,,Ik werk aan een Bijbelse Suite waarvan ieder vel te beschouwen is als een aparte fresco op papier. Samen roepen ze een sacrale sfeer op. Wat ik mooi vind is dat ik de vellen zo van de muur kan halen en vervoeren. Ik bouw dus eigenlijk een verplaatsbare tempel. Kerkelijke kunst had altijd al haar interesse, maar sinds ze reizen naar India maakt, is ze zich steeds meer in tempels gaan verdiepen. ,,In India zag ik ook motieven en vormen die ik uit Rusland kende en waarvan ik dacht dat ze Russisch waren. Maar veel komt juist uit India.”

 

Het reizen geeft haar meer inspiratie dan dat ze had kunnen bedenken. Je ontmoet mensen die zo anders zijn. En je ziet wat je denkt te kennen, maar nooit eerder hebt gezien. Dat is overweldigend. Ik ben me er nog vrijer door gaan voelen.”

 

 

 

 

THEO VAN DE VATHORST

Beeldtaal met humor

 

Zijn oeuvre is veelzijdig: Theo van de Vathorst (1934) maakt portretten, monumenten, kleinplastiek, penningen en reliëfs. In Utrecht geniet hij vooral bekendheid als de maker van de bronzen deuren van de Domkerk en van het innemende beeld ‘De marktvrouw’ op de Vismarkt.

Hoewel zijn beelden passen in de traditie van de uitbeelding van de menselijke figuur, krijgen ze onder zijn handen een heel eigen karakter. Zijn interesse voor de pre-Colombiaanse cultuur van Mexico zien we terug in zijn werk, net als zijn gevoel voor humor. Zijn portretten zijn menselijk en levendig en veel van zijn sculpturen dragen een verhaal in zich. De beeldhouwer, die onlangs tachtig werd, werkt nog elke dag met veel plezier in zijn atelier in Utrecht.

 

 

Theo van de Vathorst

Theo van de Vathorst voor de deuren van de Utrechtse Domkerk

Foto Piet Gispen

 

Eind november vorig jaar leverde Theo van de Vathorst  een bijzonder monument af op het plein voor Stadion Galgenwaard in Utrecht. Ter herinnering aan het landskampioenschap in 1958 van DOS (een van de clubs waaruit FC Utrecht is ontstaan) maakte hij een gedenkteken waarop het hele team te zien is. Het werk mag gerust een vernieuwing in zijn oeuvre heten. De kunstenaar, die gedurende zijn lange loopbaan veel belangrijke werken heeft gemaakt in de openbare ruimte, wil er nog niet heel veel over kwijt. ,,Ik ben inderdaad druk aan het experimenteren. Op de tentoonstelling in Galerie Quintessens zal ik daar voorbeelden van laten zien.” Het monument van het voetbalteam maakte hij van een materiaal waar hij nog niet eerder mee werkte: cortenstaal, herkenbaar aan de bruine roestkleur. Contouren van de spelers zijn in het staal uitgesneden. Aan de ene kant van het werk zie je ze van voren, aan de andere kant van achteren, met hun rugnummers. Ook hun namen zijn in het staal aangebracht. Overdag schijnt er slechts weinig natuurlijk licht doorheen, voor de nacht bedacht Van de Vathorst een aantal led-lampen binnenin het beeld, zodat je de afbeeldingen kunt blijven zien.

 

"Cortenstaal roest snel maar beschermt zichzelf ook, want het roest niet door. Het materiaal blijft dus mooi”, vertelt de kunstenaar die bekend is geworden met zijn beelden van brons, terracotta en steen. "Deze opdracht vroeg om een experiment met nieuw materiaal. Brons is  duur en wordt tegenwoordig gauw gestolen. Het beeld moest ook tegen een stootje kunnen, want het stroomt hier regelmatig vol met supporters. Bovendien vroeg het plein om een beeld van groot formaat. Dit materiaal, dat ik prachtig vind, was de oplossing en ja, het smaakte naar meer.” De wijze waarop hij de afbeeldingen aan de voor- en achterkant met elkaar heeft verbonden, doet denken aan de beeldtaal van zijn penningen. "In een penning kun je een klein verhaal vertellen. Vaak vormt een gebeurtenis het uitgangspunt voor nieuw werk. Maar ook de werken zelf vertellen verhalen, of het nou een portret, een penning of een vrijstaand beeld is.”  

 

De Marktvrouw

'De Marktvrouw' (Vismarkt, Utrecht), brons, h. 165 cm.

 

Boeienkoning

 

De beeldhouwer, die op de Rijksakademie in Amsterdam werd opgeleid door onder meer Piet Esser en Paul Grégoire, heeft geen gebrek aan nieuwe ideeën. Ze komen bij hem  al wandelend door de natuur, of als hij ’s nachts wakker ligt. Soms verwerkt hij autobiografische elementen. Een voorbeeld daarvan is zijn penning van de boeienkoning die bezig is zich los te maken van zijn eigen beperkingen. ,,Daar hebben we allemaal last van. Dat je denkt: is het wel goed genoeg wat ik doe? Het blijft een gevecht.” Hoe zwaar de onderwerpen ook kunnen zijn, Van de Vathorst geeft aan zijn vertellingen altijd een humoristische draai. Op de ene zijde van de penning ‘Adam and Eve’ zette hij de twee eerste mensen mooi tegenover elkaar. Van de keerzijde maakte de kunstenaar een appel met een steeltje en plaatste hij de tekst: ‘And all was for an apple’.

De nieuwjaarspenning die hij voor 2014 ontwierp is gebaseerd op een actueel thema. "Wij bestellen met enige regelmaat allerlei zaken via het internet. Wanneer de bezorger dan aan de deur komt roept hij via de intercom: ‘Pketje!’. Daar ben ik iets mee gaan doen.”

 

 

Maaike Staffhorst

 

Jan van Zanen, burgemeester van Utrecht, met Masha Trebukova en Theo van de Vathorst tijdens de opening van de expositie op 11 mei 2014

Jan van Zanen, burgemeester van Utrecht, met Masha Trebukova en Theo van de Vathorst

tijdens de opening van de expositie op 11 mei 2014.

 

Contactgegevens

Nieuwegracht 53
3512 LE Utrecht

00.31(0)6-51453501

info@galeriequintessens.nl