Sabine Weiss: 60 jaar fotografie

Sabine Weiss
29 januari t/m 5 maart 2005
60 jaar fotografie


KIJKEN MET HET HART

Haar scherpe blik is altijd zoekende. Van onder haar blonde, springerige pony speurt zij onderzoekend, ‘metend, omlijstend en bijschavend’ naar een scherpe instelling van een beeld, dat voortkomt uit haar fantasie. Eigenlijk geen behoefte aan een fototoestel. Het enige dat telt is het licht, en U, bij toeval haar model.


Op een leeftijd van 80 jaar, waarvan meer dan 60 achter de lens, heeft Sabine Weiss nog niet alles ontdekt. De mens, haar onderwerp, blijkt met al zijn rare gewoontes toch nog steeds onbekende kanten te bezitten. Ze legt die facetten vast op het gevaar af zichzelf te herhalen. Het grote publiek kent haar werk, dat lang haar privé-domein bleef, uit boeken en tentoonstelingen. Veel belangstelling kregen haar portretten van kunstenaars en artiesten. Want in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw rende Sabine Weiss van de ene opdracht naar de andere. Mode, journalistiek, portret, reclame..... Ze kende ‘iedereen’ in Parijs.

 

Egypte, 1983, 26 x 36 cm

 

 

Opdrachtgevers als Time, Newsweek, Esquire en Voque, dat haar gedurende vier jaar onder contract hield, gaven haar, zo erkent ze. ‘heel veel vrijheid’. Bardot, Stravinski, Giacometti en anderen, al die VIPS die zij heeft gefotografeerd zouden hebben kunnen zorgen voor een schat aan levendige anecdotes en herinneringen. Daar is geen sprake van. Sabine Weiss blijkt veel liever te spreken over degenen die de aanleiding zijn geweest voor eenvoudig, ‘nederig werk’, de ‘caracteres’ waar zij naar op zoek gaat, flitslamp om de hals, met haar voor alles en iedereen ontwapenende glimlach, zodra ze aan haar opdracht heeft voldaan.Vaak ’s avonds en ’s nachts. Tenslotte werd ze ontdekt door Doisneau, die haar opneemt in zijn agentschap, Rapho geheten, de Franse parel van de fotografie. Hier werkte zij met Ronis, Boubat en anderen.... In 1955 volgde een nieuwe mijlpaal: de Amerikaanse fotojournalist Edward Steichen koos een paar foto’s uit voor zijn thema- expositie ‘the Family of Man’.

 

 

Paris, 1952, 26 x 36 cm

 

 

Vanwege de komst van haar adoptief dochter in 1967 werkte zij minder. Zij ging ‘full speed’ verder toen haar naaste omgeving daar op aandrong en pas op 54 jarige leeftijd exposeerde zij voor het eerst in Frankrijk. ‘Ik heb het nooit eerder nodig gevonden’ bevestigt zij. En opnieuw ‘ontdekt’ Robert Doisneau haar. Sindsdien exposeert de bescheiden Sabine veelvuldig. Ze verkoopt aan musea en er zijn verschillende monografieën aan haar gewijd. De laatste, verschenen in 2003 en heeft een inleiding in briefvorm. Deze brief aan haar man, de schilder Hugh Weiss, is ondertekend door Jean Vautrin. De romanschrijver looft ‘het absolute kijken met het hart’ van zijn vriendin.

Jazeker, met het hart, maar dan zonder overgevoeligheid of overdreven optimisme. Je ziet in de beelden van Sabine, die ze maakte van New-York tot Bombay, van Boedapest tot Tokyo, spelende kinderen, gedeelde vreugde, intieme onderlinge relaties..... Zij geeft de voorkeur aan situaties waarin de mensen zichzelf zijn, de gevoelens van ‘blijdschap’, ‘ernst’ of ‘malaise’ legt zij vast. Of de ‘ingetogenheid’ die deze fotografe graag op het spoor komt in het halfdonker van gebedsruimten. ‘Eenzaamheid is de rode draad in mijn werk’, is haar stellige overtuiging. Om vervolgens stil te staan bij de ingezakte gestalte van een oude vrouw, gefotografeerd in een gang van de Metro, het voorhoofd leunend tegen een affiche van ‘Holiday on Ice’: ’veel mensen vinden deze foto hard en nemen het me kwalijk dat ik die heb gemaakt’. ‘Maar weet U’, verklaart zij, ‘dat Yasmina Reza deze foto heeft gebruikt als inspiratiebron voor haar toneelstuk ‘l ‘Homme du Hasard’? ‘Je vindt er een volledige beschrijving van deze foto in terug’, vervolgt zij, gevleid dat zij zonder het te weten de rol van muze heeft gespeeld.

 

 

Paris, 1952, 26 x 36 cm

 

 

‘Voor mensen waar niemand naar kijkt voelt het als erkenning om gefotografeerd te worden’ denkt Sabine Weiss. Zij heeft haar scherpe blik vooral aan haar moeder te danken, ‘een huisvrouw die van cultuur hield’. ‘Ze sleepte me mee naar musea, exposities, galeries en kerken’. Haar vader, scheikundige, hielp haar bij het ontwikkelen van haar eerste negatieven. Sabine gebruikte al snel haar spaargeld voor een fototoestel van nog geen drie Zwitserse francs, gemaakt van zwarte bakkeliet. Op 18 jarige leeftijd werd ze leerling fotografe. Op 21 jarige leeftijd, gediplomeerd en wel, begon zij een eigen studio in Génève. Op de vlucht voor ‘een onoplosbare liefde’ vertrok zij naar Parijs, waar zij als assistente werd aangenomen door Willy Maywald, toen een bekende modefotograaf. Vier jaar later sloeg zij haar eigen vleugels uit.

De fotografe, getalenteerd en onafhankelijk, is een keurige dame. Ze woont al meer dan een halve eeuw met dezelfde man op hetzelfde adres. Het atelier zonder stromend water uit haar beginperiode, verstopt achterin een Parijse woonblok, is veranderd in een knusse woning. Zware meubels, boeken en een overweldigende hoeveelheid souvenirs van haar reizen zorgen voor veel sfeer. Geen foto’s van Sabine aan de muur, maar werken van haar man: waanzinnige vormen, explosieve kleuren. Het is moeilijk om nog minder op elkaar lijkende uitingen van artisticiteit te vinden. ‘Ik ben niet te begrijpen en helemaal gestoord, zij echter gaat recht op haar doel af’, resumeert Hugh Weiss.

 

Espagne, 1954, 26 x 36 cm

 

 

Sabine Weiss heeft een duidelijk eigen stijl ontwikkeld waaraan zij trouw is, Dat maakt het moeilijk haar beelden te dateren. De tijd verandert echter wel degelijk. Men is niet langer vriendelijk voor mensen, zoals zij die op jacht zijn naar beelden en meer houden van de geur van asfalt, dan van de bedompte lucht van studio’s. Zij zegt hierover: ‘Onlangs fotografeerde ik kinderen in een park toen een man tegen me zei, dat ik daarmee moest ophouden. Hij riep de parkwachters erbij die bovenop mij sprongen en mij om mijn papieren vroegen’ vervolgt de fotografe verbijsterd... 

 

 

Contactgegevens

Nieuwegracht 53
3512 LE Utrecht

00.31(0)6-51453501

info@galeriequintessens.nl