Marcel van Hoef & Ellie Hahn

MARCEL VAN HOEF
recente schilderijen


ELLIE HAHN
recente beelden in brons en steen
13 februari t/m 27 maart 2008


MARCEL VAN HOEF

 

In zijn schilderijen ontsluit Marcel van Hoef een wereld die tot in de kleinste details geordend, georganiseerd en gepland is. In parken, interieurs, binnentuinen en stadslandschappen manifesteert zich een overdaad aan oogverblindende schoonheid en zuiverheid. Over elk detail is nagedacht en alles is tot in de puntjes verzorgd. Zo ontstaat een omgeving die te mooi is om waar te kunnen zijn. Er is letterlijk geen vuiltje aan de lucht en dat maakt de werkelijkheid die de kunstenaar ons voorschotelt, verdacht. De natuur is zorgvuldig en liefdevol gesnoeid, gestileerd en aangeharkt en krijgt daardoor iets onechts. De werkelijkheid openbaart een overmaat aan design.

 


'Vanilla Sky', 2007, eitempera/doek, 100 x 120 cm.

 

De behoefte van ontwerpers, (tuin)architecten en landschapkunstenaars om een smetteloze idylle te creëren en desnoods met heel veel kunstgrepen af te dwingen, leidt vaak tot overkill. Niet alleen passages, parken en pleinen, theaters en villa’s in de zogenaamde ‘gated communities’ zien er adembenemend uit, zelfs onder bruggen is de perfectie doorgedrongen. De chaos van zwervers en straatvuil is uitgebannen en vervangen door de sfeer van Arcadia. Bedachte landschappen, parkachtige situaties, stedelijke omgeving en moderne (binnenhuis)architectuur zijn opgewaardeerd tot idyllisch decor. De extreme upgrading van schoonheidsbeleving impliceert echter ook een devaluatie van natuur en natuurlijkheid.

 


'View', 2007, eitempera/doek, 100 x 120 cm.

 

Heel subtiel en bijna onmerkbaar signaleert Marcel van Hoef  in een serie nieuwe schilderijen (eitempera op linnen) dat hij, als schilder van zoveel schoonheid, in staat is de werkelijkheid en de beleving daarvan te manipuleren of te sturen. Hij onderstreept ook dat het regisseren en sublimeren van een resort-achtige omgeving kan leiden tot desoriëntatie van degenen die zich daarin bewegen. De waarnemer wordt min of meer gedwongen om zijn persoonlijke antennes af te stemmen op de overweldigende manifestatie van sereniteit en perfectie waarmee hij wordt geconfronteerd. Zoveel smetteloze en gesublimeerde schoonheid laat geen mens onbewogen. De georganiseerde perfectie die wordt gesuggereerd, kan in werkelijkheid niet bestaan. Die constatering houdt in dat verwarring en verwording van de toeschouwer voortdurend op de loer liggen. Zelfs van exotische kunstvissen, gestileerde ibissen, artificieel gesnoeide struiken en pagodebomen, strakke pleinen, geometrische mozaïeken, glaswanden en zuilen kan een mens behoorlijk ontregeld raken.

 


'At the waterfront', eitempera/doek, 70 x 75 cm.

 

Het is Marcel van Hoef  in zijn schilderijen duidelijk niet alleen te doen om het l’art pour l‘art principe. Hij is niet geïnteresseerd in schoonheid om de schoonheid maar stelt zowel psychologische en morele als schilderkunstige vragen over de effecten en gevolgen van schoonheidsbeleving en over de grenzen tussen echt en onecht. Hoeveel schoonheid kan een mens verdragen? Worden we betere mensen als de leefomgeving perfectie uitstraalt? Waar komt de behoefte aan rust, reinheid, regelmaat en andere deugden vandaan en waartoe dient ze?

Marcel van Hoef confronteert de kijker bijna fysiek met kunstmatigheid en overdaad. Dat gegeven is niet nieuw, maar in zijn nieuwste werk is de schilder meer dan ooit bezig met beeldbetekenis en minder met onderzoek van puur schilderkunstige aspecten. Hij focust zich nadrukkelijker dan voorheen op vragen met betrekking tot de beleving van de ruimte en de omgeving. Zijn aandacht voor het alledaagse in combinatie met de ervaring van evenwicht, stilte en leegte heeft een diepere ontstaansgrond. In zijn recente schilderijen zoomt de kunstenaar doelbewust in op contrasten. Het gaat daarbij niet alleen om de ‘cosmetische effecten’ van kleurcontrasten maar ook om de beleving van binnen- en buitenruimte, binnen- en buitenwereld, statische en beweeglijke omgeving, de ervaring van plethora (volheid) en verzadiging in tegenstelling tot leegheid of onverzadigbaarheid, het fenomeen van overbelichting dat het contrast tussen licht en donker beheerst, de helderheid in de verbeelding die elke vorm van vaagheid en duisternis uitbant.

 


'Flying Fish', eitempera/doek, 130 x 150 cm.

 

De veranderingen in kleurgebruik, de opzet van composities en de keuze en benadering van beeldelementen hangt bij Marcel van Hoef onherroepelijk samen met de ontwikkelingen in zijn werk. Het gaat daarbij niet om vreemde, grillige of onverwachte sprongen maar om een gestage, logische en onontkoombare evolutie van schilderkunstige focus naar schilderkunst waarin beeldbetekenis steeds belangrijker wordt. Binnen die bandbreedte manifesteert Van Hoef zich als een consequenteoeuvre-bouwer die zich bij voorkeur laat leiden door voortschrijdende inzichten. Zijn schilderijen zijn elegieën waarin aangename herinneringen aan ongeëvenaarde schoonheid worden afgewisseld met gevoelens van spijt over het verlies van onbedorvenheid. Daaraan verbindt hij essentiële vragen over de heilzame werking van perfectie en het onverzadigbare menselijke verlangen naar schoonheid.

 

ELLIE HAHN
door Peter ter Veer

Aan één kant van de lommerrijke Utrechtse Maliebaan staat een twintigtal beelden van vrouwelijke beeldhouwers. Een ervan is van Ellie Hahn (1950). Het betreft een uit graniet (Neu Grün) gehakte naakte vrouwenfiguur, getiteld ‘Desirée’, die een grote rechthoekige lap voor zich omhooghoudt waar zij net overheen kijkt. De beeldhouwer Arie Teeuwisse zag er, nogal prozaïsch misschien, een vrouw in die de was ophangt. Ellie Hahn houdt er niet van haar beelden te duiden. Eenieder mag er in zien wat hij of zij wil. Als een mooi gedicht of muziekstuk kan een beeld, zo is haar overtuiging, de beschouwer in een andere wereld zetten, hem meevoeren naar een andere dimensie waar voor eigen gedachten geen plaats is. Kunst hoeft voor haar niet te chocqueren, dat doet het dagelijks leven al. Aan kunst wil zij zich kunnen laven, en al kijkende wil zij zich realiseren dat er nog heel andere werelden zijn. De kunst is voor haar als een brug naar een andere dimensie. Dat is ook precies waarom zij altijd hoopt dat mensen vooral een prettige ervaring hebben wanneer ze naar haar beelden kijken. Als zij al een boodschap heeft, dan is dát de hare.

 


'Ochtend II', 2007
brons 1/1, hoogte 120 cm.

 

Ellie Hahn volgde haar opleiding aan het Utrechtse Artibus bij Jan van Luijn en ging vervolgens op diens aanraden naar de Amsterdamse Rijksakademie. Toen zij deze, met de gouden Prix de Rome op zak, in 1977 verliet, bedankte zij haar leermeester Piet Esser voor de lessen die zij jarenlang bij hem volgde. ‘Ik hoop dat je mooie beelden gaat maken’, sprak deze, en na een korte stilte, ‘…. ik denk het wel’. Sindsdien werkt Hahn in alle rust in haar atelier aan een gestaag groeiend oeuvre dat voornamelijk uit vrouwenfiguren bestaat. Zij komt ze zomaar, tegen op straat of ze poseerden tijdens de lessen die zij aan haar studenten geeft. De beelden heten naar de vrouwen die ervoor poseerden, maar regelmatig zoekt Hahn de uitdaging in het verbeelden van een abstract begrip of idee. Zo maakte ze ‘Vier jaargetijden’, ‘Ochtend’, ‘Aurora’, ‘Ontmoeting’ enzovoort. Zo’n begrip, een dergelijke abstractie geeft het kader waarbinnen Hahn tot een oplossing moet zien te komen: welke figuur, in welke pose doet het begrip het meeste recht? Voor ‘Zomer’ zou men kunnen denken aan iets uitbundigs, maar zo zit Ellie Hahn niet in elkaar. Voor haar is het grote gebaar oppervlakte. Niet het luidruchtige, het ostentatieve, maar juist de subtiele en poëtische verstilling streeft zij na. Niet de trompet, maar de hobo. Het is deze subtiliteit waarmee zij ook de psychologische verhouding vormgeeft tussen twee of meerdere figuren. Ook hier is het de lichte neiging, het kleine gebaar dat boekdelen spreekt.

 


'Herfst II', 2007
brons 1/1, hoogte 120 cm.

 

 


detail 'Herfst I'
 

Van Esser leerde zij door de vorm heen te kijken, er de onderliggende verbanden in te zien, de volumes, de plans, de bewegingen te onderkennen die de vorm bepalen en naar zijn expressie, samenhang en eenheid verschaffen. Het leidde bij Hahn tot een uitstekend ontwikkeld gevoel voor de abstracties die elk goed beeld uiteindelijk bepalen. En het werd, en is nog steeds, de grootste taak die zij zich in haar werk stelt: dicht bij de natuur te blijven maar het onderwerp abstract te benaderen. In die zin bestaat er voor Hahn dan ook geen onderscheid tussen figuratief en abstract. Haar beelden - voornamelijk in brons, uit steen gehakt en soms van steengoedkeramiek – trekken op een onnadrukkelijke wijze de aandacht. Door ze te bekijken betreedt de beschouwer een wereld waarin aandacht, concentratie, stilte en schoonheid realiteiten zijn. Wanneer de toeschouwer zijn (voor)oordelen achterwege laat, de beelden een tweede blik gunt en niet ogenblikkelijk aan het interpreteren slaat, wanneer hij goed kijkt en voelt wat het beeld hem te zeggen heeft, dan krijgt Hahn’s werk de kans voor zichzelf te spreken en te ontroeren.

 

Wim van der Beek

 

'Vogel II', 2007
brons 1/1, hoogte 54 cm

 

Contactgegevens

Nieuwegracht 53
3512 LE Utrecht

00.31(0)6-51453501

info@galeriequintessens.nl