Gert de Rijk & Willeke van Tijn & Gerbrand Volger

Gert de Rijk
Willeke van Tijn & Gerbrand Volger

keramiek - schilderijen - tekeningen
10 maart t/m 7 april 2010

 

Gert de Rijk (1945-2009)

‘Als kind drukte ik m’n neus altijd bij antiquairs naar binnen’, vertelde Gert de Rijk in 2005 in een interview met het Centraal Museum, dat plaatsvond naar aanleiding van een groepstentoonstelling in dit Utrechtse museum. Een jaar later exposeerde de Utrechtse keramist nieuw werk in Galerie Quintessens. Kort daarna maakte de galerie afspraken voor een nieuwe tentoonstelling. Die zou in het najaar van 2009 plaatsvinden. Gert de Rijk werd echter ziek en overleed in augustus 2009. In overleg met Mary van der Zalm, zijn weduwe, besloot Galerie Quintessens alsnog werk van Gert de Rijk te laten zien, afkomstig uit diens artistieke nalatenschap. 

De gehele opbrengst van de gepresenteerde keramische objecten op deze voorjaarstentoonstelling, zowel oud als recent werk, komt ten goede aan Mary van der Zalm.

 

Gert de Rijk, ‘Object’, 2009

keramiek, hoogte 35 cm.

Foto Ruben de Heer

 

De gevarieerde collectie voorwerpen uit de studio van Gert de Rijk geeft een idee wat het materiaal keramiek te bieden heeft. Zijn keramiek is afwisselend simpel en complex van vorm, zowel monochroom als veelkleurig. De Rijk werd opgeleid als schilder en begon zijn loopbaan als keramist in het begin van de jaren ’60. Hij vervaardigde zowel grote aantallen gebruiksvoorwerpen als kunstobjecten. Ook werkte hij samen met andere kunstenaars, bijvoorbeeld grafici, en integreerde daarmee als een van de eersten andere kunstdisciplines in de keramiek.

‘De techniek staat altijd centraal bij pottenbakkers’, zoals Gert de Rijk zijn collega’s noemde. ’Pottenbakkers praten altijd over hun techniek, niet over hun concept. Pottenbakken is heel technisch, heel lastig, er kan zoveel misgaan’, verklaarde De Rijk. De ontwikkeling die hij op technisch vlak heeft doorgemaakt, was buitengewoon belangrijk voor hem. Hij begon in 1965 in Utrecht als zelfstandig kunstenaar in een bestaande ‘potterie’. Van Jan van Ham, die oorspronkelijke een draaier zocht, nam hij dat jaar diens potterie ’t Bolwerk over, gevestigd in een kelder aan de Utrechtse Oudegracht. De Rijk maakte aardewerk, zoals hij dat geleerd had bij de bekende Kunstaardewerkfabriek Mobach in Utrecht. Het accent lag op gebruiksvoorwerpen. Gaandeweg legde De Rijk legde zich steeds meer toe op vrij werk. Hij ging over op steengoed, en begon zoutglazuur te gebruiken. De Rijk zei hierover: ‘Bij iedere techniek pas je de vorm aan. Ik gebruik graag nieuw materiaal, want dat dwingt je tot andere keuzes.’

Vanaf 1987 organiseerde Gert de Rijk samenwerkingsprojecten met bevriende kunstenaars. Etser  Gerard van Rooy (1938-2006) wist door middel van inkerving een bijzondere toevoeging te geven aan het werk van De Rijk. In 1991 richtte hij samen met Gerard van Rooy en de beeldende kunstenaars, de broers Henk en Anco van der Haar ‘Z4’op, een keramisch samenwerkingsverband. Zijn initiatief resulteerde in 2005 in een presentatie in het Centraal Museum. De Rijks grote voorbeelden waren Engelse keramisten en de Duitser Thomas Naethe (1954). Hij waardeerde ze met name vanwege hun minimalisme, en de aandacht waarmee ze tot een vorm komen. Zij laten zien hoe ‘een pot een pot kan ontstijgen’. Want dat is wat Gert de Rijk uiteindelijk wilde aantonen: ‘Een pot hoeft geen grijs ding te zijn dat stevig staat, maar kan ook iets zijn dat bijna danst’.

 

Willeke van Tijn & Gerbrand Volger

Gerbrand Volger,

‘Actrice in Wildschut’, 2009

gemengde techniek/papier

70 x 55cm.

Gerbrand Volger

‘Café Schimmelpenninck’, 2006

gemengde techniek/papier

80 x 60 cm.

 

De focus op techniek zoals die aanwezig is in het werk van Gert de Rijk is van minder belang in het oeuvre van Willeke van Tijn en Gerbrand Volger. In een interview zegt Volger zelfs hierover, dat een tekening voor hem ‘alleen maar emotie’ is, en dat hij de techniek op zich niet interessant vindt, want ‘die moet er gewoon zijn’.

Gerbrand Volger werd opgeleid aan de Rietveld Academie in Amsterdam. Na zijn studie aan de Rijksacademie van Beeldende Kunsten in Amsterdam vestigde hij zich als onafhankelijk kunstenaar. Voor de serie die wordt getoond in Quintessens deed hij inspiratie op in café’s in Parijs, Lyon, Weimar en Amsterdam. Zo speelt het Amsterdamse Café Wildschut, nabij het Museumplein, een rol in een van zijn recente werken. Alleen is niet de huidige situatie in het café weergegeven, maar een mix van hedendaagse en romantische elementen. Zo stoffeerde Volger zijn voorstelling met wulpse dames en gaf hij het inmiddels klassieke café een Parijse uitstraling. Een ‘dynamische scène’ domineert ook deze tekening van groot formaat. Er loopt iemand het café binnen en wordt aangekeken. Of een gast is in gesprek met een ober. Gerbrand Volger zegt desgevraagd: ‘Ik vind de alledaagse werkelijkheid niet geschikt om te reproduceren. Daarom probeer ik in mijn schilderijen een mooiere wereld te scheppen, een die leefbaar is, zonder dat er teveel sprake is van nostalgie’.

 

Willeke van Tijn

Vila Farnese’, 2009

olieverf/doek

190 x 90 cm.

Willeke van Tijn

‘Renaissance I’, 2009

olieverf/doek

190 x 90 cm.

Willeke van Tijn

‘Renaissance II’, 2009

olieverf/doek

190 x 90 cm.

 

Wat Volgers schilderijen en tekeningen gemeen hebben met die van Willeke van Tijn, is de  bourgondische inslag, gecombineerde met een snufje drama. Van Tijn studeerde aan de Academie voor Beeldende Kunsten in Den Haag. Zij toont in Utrecht grote olieverven en tekeningen van theatrale figuren, waarmee zij al jaren van zich doet spreken. De figuren zijn figuratief, maar niet realistisch, en balanceren op het randje van kitsch, zoals dat ook geldt voor haar figuren in kerkinterieurs en opera’s. De recente portretten uit de Renaissance en de quasi 18de eeuwse- en 19de eeuwse schilderijen zijn meestal geënsceneerd, en worden veelal bevolkt door mythologische figuren. Een buitenbeentje op de expositie is het dubbelportret naar Piero della Francesca, feitelijk een pastiche. Van Tijn zegt over dit nieuwe werk: ‘Die rode kleur van de jas en de decoratieve muts van de Hertog van Montefeltro combineerde ik met gezicht van Gerbrand. Dit portret is mijn favoriet op de tentoonstelling!’

Volger en van Tijn ontmoetten elkaar in de jaren ’80 op kunstenaarssociëteit De Kring in Amsterdam, en vormen sindsdien een duo dat elkaar inspireert en stimuleert.
Hun werk is momenteel tevens te bewonderen in het Nationaal Centre for Contempory Art in Nirzhny Novgorod in Rusland.

 

Marianne van Dijk.

 

Contactgegevens

Nieuwegracht 53
3512 LE Utrecht

00.31(0)6-51453501

info@galeriequintessens.nl