Willy Jolly en Guus Röel

Willy Jolly, Dream and Reality portraits & candids from the book
Guus Röel, Van verre streken colonial art & antiques 
26 januari t/m 5 maart 2011, woe. t/m za. 12-17 uur.


Willy Jolly, 'Layi en Che', Kijkduin 2010. 

Foto Ivo van der Bent, 40 x 30 cm.


Een gedroomde werkelijkheid

Het is opvallend dat liefhebbers van film noir de specifieke sfeer en het bijzondere karakter van dit genre soms heel verschillend omschrijven of interpreteren. De één prijst de broeierige verhoudingen, het unheimische decor of het onheilspellende scenario, terwijl de ander juist de stijlvolle aankleding of de gestileerde handelingen en intriges waardeert. Cynisme, criminaliteit, sensualiteit en seksuele motivaties worden direct of indirect met deze vorm van cinematografie verbonden. In alle gevallen geldt dat deze kenmerken naar een hoger artistiek niveau zijn getild. In de film noir komen veel prototypen voor. Dat maakt verhoudingen en plot voorspelbaar. Alle aandacht is gefocust op visuele effecten die het verhaal overzichtelijk maken. Goed en kwaad, leven en dood, mooi en lelijk zijn moeiteloos van elkaar te onderscheiden.

 

Willy Jolly, 'Hakim', 2004,

zilvergelatine druk, 37 x 26 cm. 

 

Het oeuvre van de in Nederlands-Indië geboren Willy Jolly (Batavia, 1946) wordt vaak vergeleken metfilm noir. Die vergelijking gaat verder dan zijn bijzondere aandacht voor sfeer en voor de  evidente cinematografische benadering van fotografie. Het meest kenmerkende element van Jolly’s werkwijze is dat hij in zijn werk een domein betreedt waar het onderscheid tussen droom en werkelijkheid grotendeels wegvalt. Enerzijds lijkt het te gaan om portretten van onafhankelijke, zelfbewuste mensen die volledig zichzelf zijn, anderzijds lijken ze zich te bevinden in een wereld die onbereikbaar is. Die dualiteit bepaalt de stille kracht waarvan Jolly’s foto’s doortrokken zijn. De Haagse fotograaf is een meester in het creëren van een aangenaam spanningsveld. In eerste instantie manifesteren filmsterren, voetbalhelden, dandy’s en oriëntaalse vrouwen zich als verleidelijke en begerenswaardige schoonheden. Het zijn zowel ongebonden als onbereikbare persoonlijkheden. De sfeer van intimiteit, melancholie en verlangen die hen omgeeft, kan niet voorkomen dat ook het besef van afstand en onbereikbaarheid zich voortdurend opdringt.

 

 

Willy Jolly, 'John Abraham', 2005,

Fotoprint, 76 x 115 cm. 

 

De mannen en vrouwen met wie Willy Jolly ons kennis laat maken, zijn niet knap volgens de obligate regels die gehanteerd worden door de modellenwereld. Ze ontlenen hun betoverende schoonheid aan een perfecte mix van esoterische uitstraling en natuurlijk gedrag. Het zijn ravissante schoonheden die zich niet om de buitenwereld bekommeren. Ze hebben genoeg aan zichzelf, koesteren hun uiterlijk, gedragen zich niet provocerend of luidruchtig, zijn niet potsierlijk uitgedost en gedragen zich niet extreem extravert. De schoonheid zit bij hen van binnen. Hun houding is introvert zonder dat dit hun zelfbewustzijn schaadt. Dat werkt erotiserend.

 

Willy Jolly, 'Jeanne Moreau', 1993,

zilvergelatine druk, 26 x 36 cm.

 

De mooie en mysterieuze mensen die de met zorg en toewijding gestileerde en geënsceneerde belevingswereld van Willy Jolly beheersen, zijn eigentijds, zelfstandig en herkenbaar, maar ze zijn ook bijna te mooi om waar te kunnen zijn, adembenemend en onaantastbaar. Ze vertegenwoordigen de hiphopscène, zijn voetbalheld, balletdanser of filmactrice. Ze zijn altijd smaakvol gekleed en klaar om de buitenwereld zelfverzekerd tegemoet te treden. De voortreffelijk gedoseerde sensualiteit en fysieke aantrekkingskracht is zó subtiel gesublimeerd dat de grens tussen fictie en feiten nauwelijks merkbaar overschreden wordt. Dat is de magie die Jolly aan zijn portretten toevoegt. Zijn foto’s verbeelden een zachte en tedere aanraking. Ze strelen de schoonheid zonder opdringerig te worden. Ze houden gepaste afstand.

De fascinatie van de fotograaf voor grandeur en zijn gevoel voor stijl sluiten verbondenheid met het moderne levensgevoel niet uit. Hij fotografeert dandy’s die in uiterlijk en kleding ver afstaan van Louis Couperus, Oscar Wilde en andere iconen of godfathers van het dandyisme die soms storend wuft gedrag vertonen. Jolly’s dandy’s profileren zich als jonge mensen die met beide benen in de actualiteit staan. Ze zijn ijdel, goedgekleed, openbaren een hang naar het ongewone en verbinden hun natuurlijke schoonheid met een perfect uitgebalanceerd gevoel voor dramatische effecten, onderhuids zinderende emoties, lustgevoelens en zinnelijke uitstraling.

De dualiteit die Jolly sublimeert doet zich niet alleen voor op het gebied van stemmingen, sferen en cinematografische invalshoeken. Ook schilderkunstige overwegingen worden meegenomen in de portretten. Het gebruik van clair-obscur is daar een goed voorbeeld van. Daarnaast is de verbinding met de specifieke sfeer van voormalig Nederlands-Indië opvallend. De prototypen die in de film noirgebruikt worden, krijgen er in de foto’s van Jolly een raadselachtige dimensie bij. De modellen die hij fotografeert zijn niet alleen mooi, ze stralen ook geheimzinnige schoonheid en aangename rust uit. De fotograaf versterkt die kwaliteiten door de ambachtelijke vaardigheid en het technisch vernuft dat hij in het scheppingsproces verankert. De door hem geportretteerde mensen zijn herkenbaar maar ook ongrijpbaar, sereen en onaanraakbaar. Ze omringen zich met zorg en aandacht en zijn gehecht aan de kwaliteit van het leven.

 

a b
 Collectie Guus Röell  

 

Dat laatste element wordt in galerie Quintessens onderstreept doordat de foto’s van Willy Jolly gepresenteerd worden in combinatie met toegepaste kunst uit De Oost. De voorwerpen zijn afkomstig uit de collectie van Guus Röell Antiques uit Maastricht. Houten meubelen en gebruiksvoorwerpen die de uitgelezen sfeer van de VOC-tijd waarborgen, sluiten naadloos aan bij de esoterische schoonheid, het vleugje magie en de zorg en aandacht voor mooie dingen die ook Willy Jolly koestert. Zowel de toegepaste kunstvoorwerpen uit voormalig Nederlands-Indië en Ceylon als de foto’s van Willy Jolly stralen grandeur uit. Ze mengen melancholie met de mentaliteit van mensen die van mooie dingen houden en die de Indische geaardheid hebben verheven tot een kunstvorm met een eigen identiteit en uitstraling.  

 

Wim van der Beek

 

 

Contactgegevens

Nieuwegracht 53
3512 LE Utrecht

00.31(0)6-51453501

info@galeriequintessens.nl