Hans Bayens, 'En het model'

Hans Bayens (1924-2003)

EN HET MODEL

schilderijen, werken op papier, beelden

 

14 november t/m 22 december 2012 


‘Aujourd’hui, le calme de mon atelier            

est troublé par l’heureuse arrivée

d’un fils qui s’appele Hans Bayens’ (N)

Deze tekst op het geboortekaartje van Hans Bayens dat zijn vader, de kunstenaar Han Bayens rondstuurde kort nadat zijn zoon geboren was, getuigt van humor. De kleine Bayens zag het levenslicht op 12 november 1924 op de zolder van een bierbrouwerij in het Belgische Hastière-Lavaux. Vader en moeder Bayens deelden een atelier boven de bierbrouwerij in Wallonië, want niet alleen Bayens sr. was schilder, ook moeder Bets Polak schilderde, hij professioneel en zij als amateur.

In de boeken over Hans Bayens die zich zou ontwikkelen tot een veelzijdig en getalenteerd dubbeltalent, ligt het accent op de -voor een deel postume- bronzen beelden die hij maakte van bekende schrijvers als Multatuli, Gorter en Thijssen. Nescio herdacht hij door diens ‘Titaantjes’ uit te beelden.

 

Hans Bayens in zijn atelier in de Amstersdamse Kerkstraat,

1970-1975 © Foto Kors van Bennekom

 

Ook Thorbecke vereeuwigde hij in brons, daarnaast maakte hij portretten in olieverf van o.a. de dirigenten Eugen Jochum en Riccardo Chailly en van de staatsman Willem Drees. Tot de collega-kunstenaars die hij in uiteenlopende technieken vastlegde, behoren Herbert Fiedler, Kees Verwey, Arie Teeuwisse en Pieter d’Hont.

Hans Bayens wilde aanvankelijk beeldhouwer worden. Hij kreeg zijn opleiding aan het degelijke Hoger Instituut voor Schone Kunsten in Antwerpen. Een van zijn docenten was de beeldhouwer Henri Puvrez en van o.a.  Albert Saverijs en Isidoor Opsomer kreeg hij schilderles. Opsomer stond bekend als een begaafd portrettist, met een losse en vrije factuur, enigszins verwant aan diens tijdgenoot Breitner. Op de academie in Antwerpen werd naar model gewerkt, er werd geëtst en langs de oevers van de Schelde maakten de studenten schetsen. Deze beginperiode in Antwerpen en de jaren daarna, toen Bayens in Parijs en in de Borinage werkte, waren voor hem bepalend.

Juist toen Bayens eind jaren ’40 zijn weg vond als schilder, tekenaar en beeldhouwer, kwam de abstracte kunst op. Desondanks bleef hij de eenmaal ingeslagen weg trouw en ontwikkelde hij een persoonlijke figuratie, trouw aan de  traditie. Bayens had niet de behoefte omwille van de vernieuwing anders te gaan werken, het nieuwe was geen kwaliteit op zichzelf, meende hij. Goed observeren vond hij belangrijk, want zo kon  hij  tot de kern van de dingen ‘vangen’. Ging het om de weergave van mensen, dan leidde dit tot een verrassende intimiteit in de voorstelling. Hierbij maakte hij gebruik van een eigen schildertrant, een directe en spontane stijl en hanteerde in navolging van de Hollandse impressionisten een warm coloriet .Ook de thematiek in zijn werk sloot bij zijn beroemde voorgangers aan.

 

'Lezende vrouw in atelier', olieverf/doek, 49 x 61 cm.

 

Al tijdens zijn schooltijd in Amsterdam toonde Hans Bayens groter belangstelling voor de ‘groten’ uit de Nederlandse literatuur. Als gevestigd kunstenaar zou hij  het beeld voor de ‘Titaantjes’ (Nescio) op eigen initiatief maken. Pas later kocht de gemeente Amsterdam de beeldengroep aan voor het Oosterpark. Zijn vriendschap met uitgever Geert van Oorschot, eveneens een bevlogen bewonderaar van de Nederlandse literatuur, had tot gevolg dat hij opdrachten kreeg voor de beelden van Gorter en Multatuli. Deze ‘literaire beelden’ zijn in vergelijking tot zijn vrije werk veel portretmatiger van opzet. Bayens boetseerde zoals hij schilderde. Een collega verwoorde het als volgt: ‘Bayens is een beeldhouwer die met klei schildert en toch beeldhouwer blijft’. Het zal niemand verbazen dat hij illustere voorgangers als Degas en Wouters bewonderde, beiden waren eveneens dubbeltalenten.

 

   
       
 

'Vrouw in peignoir',

studie in krijt en pastel, 65 x 50 cm.

 

'Vrouw, zittend',

studie in krijt, 75 x 55 cm.

 

Bekendheid kreeg Bayens met zijn portretten en figuurstukken, waaronder naakten, circusscènes en impressies van musici in het Concertgebouw. Naast de weergave van de menselijke figuur kon hij het niet nalaten om landschappen en strandgezichten te schilderen. Hij was een vaardig ‘plein-air’ schilder. De herwaardering voor de figuratie in de beeldende kunst heeft Bayens nog meegemaakt, net als zijn generatiegenoten Harry op de Laak en Kees Andrea. Veel jonge collega’s zien hem nu als voorbeeld, een virtuoos schilder die het ambacht in al zijn facetten beheerste.

 

A.B.       

(N)

‘Vandaag is de rust van mijn atelier

verstoord door de gelukkige komst

van een zoon, hij heet Hans Bayens’

 

'Liggend naaktje lezend', brons, h. 10 cm.

 

Contactgegevens

Nieuwegracht 53
3512 LE Utrecht

00.31(0)6-51453501

info@galeriequintessens.nl